Forum Krótkofalarskie PKI

Cześć,

Oto ciekawy artykuł z pogranicza urządzeń radiowych i militarnego wykorzystania: link.

Artykuł opisuje wykorzystanie przez Rosjan chińskich modemów radiowych (1300–1500 MHz i 3200–3400 MHz), montowanych w dronach Shahed/Geran. Z punktu widzenia radiowego najważniejsza jest możliwość utworzenia bezprzewodowej sieci typu mesh, w której poszczególne drony mogą pełnić funkcję węzłów i retransmitować dane. Nie jest to pierwszy artykuł o wykorzystaniu LoRA do celów wojskowych. Pozwala to zwiększyć zasięg całej sieci bez konieczności stosowania nadajników o bardzo dużej mocy. Dzięki temu że nadają małą mocą trudniej jest wykryć takie źródło na odległość. To tak też w kontekście ostatnio buuum legalizacji radiostacji z odkręcany hmmmmi antenami i 10x większej mocy niż dopuszczone PMR.

Mało tego przy małej mocy lecz dużej sieci mogą zmieniać parametry militarne już po starcie w trakcie lotu, a nie tylko przed startem. Oczywiście skuteczność takiego rozwiązania zależy między innymi od sposobu routingu, topologii sieci oraz odporności modemów na zakłócenia.

W artykule wymienione są również inne zakresy m.in.:

500–700 MHz
1300–1500 MHz
1600–1800 MHz
2100–2300 MHz
2700–2900 MHz
3200–3400 MHz
3900–4100 MHz

Nie oznacza to automatycznie, że wszystkie te pasma służą do sterowania dronami, lecz na naszych oczach walka przenosi się coraz bardziej na pole naszego hobby.

Wadliwość tego rozwiązania również rozwiązano poprzez kilometry światłowodów "wleczonych" za dronami.

SP6MMM pisze:

Wadliwość tego rozwiązania również rozwiązano

A nie było na odwrót? Najpierw światłowody?

Z perspektywy historycznej masz sporo racji!

Pierwotnie to właśnie radio miało być "lekiem" na fizyczne ograniczenia. Przecież stare pociski przeciwpancerne (jak słynna Malutka czy TOW) ciągnęły za sobą miedziany drut. Potem technologia poszła do przodu, zachłysnęliśmy się sterowaniem bezprzewodowym i wolnością od fizycznego nośnika, który mógł się zerwać albo zaplątać. Ale na współczesnym polu walki technologia zatoczyła po prostu pełne koło. Dzisiaj eter jest tak potwornie zaśmiecony i celowo zagłuszany przez systemy WRE (Walka Radioelektroniczna), że to cudowne, "nowoczesne" radio stało się wąskim gardłem i najsłabszym ogniwem. Więc paradoksalnie – powrócono do koncepcji kabla jako jedynego w 100% pewnego medium, odpornego na jakikolwiek jamming. Tyle że miedź zastąpiono 10-kilometrową szpulą cieniutkiego światłowodu, który ma zerową emisję radiową i przepustowość pozwalającą na przesyłanie płynnego wideo w wysokiej rozdzielczości bez opóźnień. Zresztą, to stara prawda, z którą cały czas borykamy się w świecie infrastruktury sieciowej: rozwiązaniem większości problemów z nawet najnowocześniejszym WiFi zawsze ostatecznie pozostaje... porządnie poprowadzony, fizyczny przewód. 😉

sp3qfe pisze:



Nie oznacza to automatycznie, że wszystkie te pasma służą do sterowania dronami, lecz na naszych oczach walka przenosi się coraz bardziej na pole naszego hobby.

Bardzo nieprzyjemne. Zakres 500-700 MHz to zakres czestotliwości, na których pracuję zawodowo. A to oznacza, że trzeba będzie poważnie pomyśleć o przejściu na cyfrę...

LoRa czy Meshtastic to przecież cyfrowe systemy małej mocy, działające w rozproszonych sieciach. Ich sygnału z dużej odległości nawet nie zauważycie. Problemem będą raczej zagłuszarki pracujące w tych pasmach... coś w rodzaju współczesnego „sowieckiego dzięcioła”, albo nadajniki emitujące pseudolosowe dane cyfrowe, imitujące ruch normalnie pracującej sieci.

Święta racja Armand, to jest klucz do całego problemu.
Sygnał z dobrze skonfigurowanego Meshtastic czy LoRa (zwłaszcza na szerokim spread spectrum i przy niskim SNR) potrafi utonąć pod progiem szumu tła (noise floor). Z odległości kilku czy kilkunastu kilometrów nikt go nie wykryje tradycyjnymi metodami analitycznymi, dopóki dokładnie nie wie, czego szukać. Dlatego klasyczny, siłowy jamming o szerokim spektrum (pchanie gigantycznej mocy w całe pasmo, żeby spalić odbiorniki) powoli ustępuje miejsca temu, o czym piszesz – inteligentnym zakłóceniom strukturalnym.
Wpuszczenie w eter tysięcy fałszywych pakietów o strukturze identycznej z protokołem sieciowym (takie cyfrowe echo lub "śmiecenie" w protokole MAC) potrafi zarżnąć sieć mesh od środka. Węzły gubią się w routingu, marnują czas na dekodowanie śmieci, a pakiety ratunkowe czy telemetria giną w tłumie fałszywek.
Walka cyfrowa w eterze to już dawno nie jest przepychanka na kilowaty w paśmie, tylko wojna algorytmów i protokołów.

sp3qfe pisze:

LoRa czy Meshtastic to przecież cyfrowe systemy małej mocy, działające w rozproszonych sieciach. Ich sygnału z dużej odległości nawet nie zauważycie. Problemem będą raczej zagłuszarki pracujące w tych pasmach... coś w rodzaju współczesnego „sowieckiego dzięcioła”, albo nadajniki emitujące pseudolosowe dane cyfrowe, imitujące ruch normalnie pracującej sieci.

O tym wlaśnie myślę.

Jest świetny film, wszystko tłumaczący w pigułce. W filmie w ciągu kwadransa wytłumaczono to co radioamatorzy wiedzą, lecz też podstawy cyfrowe używane w HAMTV ze stacji MSK, czy balony np. Tomka i Roberta oraz innych... po gotowe rozwiązania dronowe (Opendrone na ESP32), które być może wykorzystywane są na froncie (te lub podobne). Dla tych co nie znają j. angielskiego informacja, że można zmienić tłumaczenie napisów na j.polski.

Co ważniejsze wytłumaczono też dlaczego sygnał jest czytelny na poziomie tła.

Edycja: poprawiłem błąd: "kwadrwany" na "kwadransa"

sp3qfe pisze:


To tak też w kontekście ostatnio buuum legalizacji radiostacji z odkręcany hmmmmi antenami i 10x większej mocy niż dopuszczone PMR.

A można jakieś dodatkowe info w tym temacie? Jeśli coś się zmieniło, to nie zauważyłem.... Dzięki za wyjśnienia.

sp7xft pisze:


sp3qfe pisze:


To tak też w kontekście ostatnio buuum legalizacji radiostacji z odkręcany hmmmmi antenami i 10x większej mocy niż dopuszczone PMR.


A można jakieś dodatkowe info w tym temacie? Jeśli coś się zmieniło, to nie zauważyłem.... Dzięki za wyjśnienia.

Są tacy, co zbierają podpisy pod petycją o zmianie obostrzeń dt PMR. Nie dotarłem do jakiegokolwiek nazwiska, nazwy stowarzyszenia, ani rzeczywistej petycji w tej sprawie. Uważam, że to fakt medialny, służący zwiększeniu ilości wyswietleń na YT. Nie mówiąc o regulacjach międzynarodowych na ten temat.
Ale używanie Baofengopodobnych na 446 MHz jest tak częste, że rzeczywiście regulator zapewne się nad tym pochyli niebawem...

Za to dotarlem do takiego kwiatuszka: https://www.gov.pl/attachment/a94ab29a-4b6a-475e-9190-4893b686e37d

Ten kwiatuszek to świeża sprawa, czy archiwalny wykop?

Edit:

Petycja złożona 18 lipca 2026 r. W dniu 11 sierpnia 2026 r. udzielono odpowiedzi. Odpowiedź pewnie tylko do wiadomości autora petycji (brak zgody na publikację jego danych).

"Rozszerzyć pasmo radiofonii FM od 65MHz do 160MHz..." A ch.... tam np. z łącznością lotniczą. Najważniejsze, żeby "zmieścić" jeszcze więcej stacji radiofonicznych, które...niewiele różnią się od siebie.
Dożylismy czasów, kiedy ignoracja, brak wiedzy czy wręcz głupota nie jest niczym wstydliwym a wręcz przeciwnie - jest powodem do...dumy!

sp7xft pisze:

"Rozszerzyć pasmo radiofonii FM od 65MHz do 160MHz..." A ch.... tam np. z łącznością lotniczą. Najważniejsze, żeby "zmieścić" jeszcze więcej stacji radiofonicznych, które...niewiele różnią się od siebie.
Dożylismy czasów, kiedy ignoracja, brak wiedzy czy wręcz głupota nie jest niczym wstydliwym a wręcz przeciwnie - jest powodem do...dumy!

To chciwość. 25 stacji radiofonicznych więcej to kilkaset godzin reklam na dobę więcej. Czyli milionów zlotych dochodu. I tyko o to w tym chodzi. Tylko o to i nic poza tym.

SP5MOR - sądzisz, że ten "wniosek" pochodzi od nadawców radiowych czy jest przez nich inspirowany? Więcej dostępnego czasu reklamowego, nie oznacza, że cena "za minutę" nie spadnie. To jest proste prawo padaży i popytu....

Wniosek jest od jakiegoś kosmity, nie mającego pojęcia o tym co jest w eterze, o ekonomii i reklamach też nie.
Skąd wziąć tyłu reklamodawców, nadajniki, pracowników, słuchaczy, sprzęt do odbioru.
Tak samo kosmici wymyślili ten PMR 5W.

W miejscu w którym bywam często na urlopie dzieciaki biegają z PMRkami a ojcowie bywa że z Baofengami.
Raz widziałem rodzinkę z FRS.
Obsługa obiektu też z pasma PMR korzysta, ale nie mam pewności co do urządzeń, czy to nie BF-888.

Nie wiem, czy spotkałem tam inną osobę ze znakiem, nikt się nie obnosił znakiem na koszulce, czy czapce.

sp7xft pisze:

SP5MOR - sądzisz, że ten "wniosek" pochodzi od nadawców radiowych czy jest przez nich inspirowany? Więcej dostępnego czasu reklamowego, nie oznacza, że cena "za minutę" nie spadnie. To jest proste prawo padaży i popytu....

Myślę, źe to jakiś drobniejszy nadawca, który wpadł na "pomysła". Ale licho wie. Kadra menedżerska tak podupadła intelektualnie przez ostatnie 10-15 lat, że nic mnie nie zdziwi.

To nie może być nikt z branży, stopień "odklejenia" wniosku sugeruje kogoś kto dużo mówi/pisze/działa przy równoczesnym braku wiedzy, jest takich działaczy pełno. Skąd teraz nadajniki radiofoniczne o mocy np kilowata z szerokim broadcastowym FM na jakieś niestandardowe pasma? Skąd odbiorniki? Po co istnieć tam gdzie żadne kuchenne radio nie odbiera ?

SP5MOR pisze:

(...)

Za to dotarlem do takiego kwiatuszka: https://www.gov.pl/attachment/a94ab29a-4b6a-475e-9190-4893b686e37d

Trochę poza głównym tematem... lecz równie ciekawe zagadnienie.

Pomysł rozszerzenia radiofonicznego pasma FM z obecnych 87,5–108 MHz aż do 65–160 MHz jest niewątpliwie ciekawy, ale po bliższym przyjrzeniu się sprawie budzi sporo wątpliwości. Największą zaletą byłoby uzyskanie znacznie większej ilości widma, a tym samym możliwość uruchomienia większej liczby stacji radiowych, szczególnie lokalnych. Interesujący jest zwłaszcza zakres 65–87,5 MHz, obejmujący dawne pasmo OIRT oraz zakres pomiędzy OIRT a obecnym pasmem CCIR. Niższa częstotliwość oznacza również nieco mniejsze tłumienie i potencjalnie większy zasięg przy podobnych warunkach pracy.

Dawne pasmo OIRT kończyło się w okolicach 74 MHz, a obecne radiofoniczne UKF zaczyna się od 87,5 MHz. Pomiędzy nimi znajduje się więc ponad 13 MHz zakresu, który nie jest obecnie wykorzystywany przez powszechną radiofonię FM. Nie oznacza to oczywiście, że jest całkowicie wolny, ponieważ również tam przewidziano zastosowania dla innych służb radiowych.

Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy spojrzymy na całe proponowane 65–160 MHz. Nie jest to wolne pasmo czekające na zagospodarowanie. W poszczególnych jego częściach znajdują się przeznaczenia dla różnych służb radiowych, w tym służb stałych i ruchomych, radionawigacji, służb lotniczych i morskich, a także radioamatorów. Szczególnie problematyczny jest zakres powyżej 108 MHz, gdzie znajdują się między innymi systemy radionawigacyjne i inne zastosowania, których nie można po prostu wyłączyć, aby zrobić miejsce dla radiofonii FM.

Trzeba też pamiętać o propagacji. Im niższa częstotliwość, tym mniejsze tłumienie w wolnej przestrzeni, a fale w zakresie 65–80 MHz nieco lepiej uginają się za przeszkodami niż fale około 100 MHz. Może to być zaletą dla radiofonii, szczególnie na terenach leśnych czy pagórkowatych, ale większy zasięg oznacza również większe problemy z koordynacją częstotliwości. Sygnał może docierać dalej, niż wynikałoby to z prostego zasięgu optycznego, a przy sprzyjających warunkach propagacyjnych może dochodzić do zakłóceń stacji oddalonych o setki kilometrów. To, co z punktu widzenia słuchacza jest zaletą, z punktu widzenia planowania częstotliwości może być więc wadą.

Od strony technicznej również nie jest tak, że wystarczy zaprojektować jeden prosty odbiornik obejmujący 65–160 MHz. Taki zakres ma szerokość 95 MHz, czyli ponad czterokrotnie większą niż szerokość obecnego pasma radiofonicznego FM. Odbiornik oczywiście można skonstruować, a SDR może objąć taki zakres, ale zaprojektowanie dobrego, taniego odbiornika konsumenckiego pracującego poprawnie w całym zakresie jest znacznie trudniejsze niż zwykłego radia FM 87,5–108 MHz. Trzeba zapewnić odpowiednią czułość, selektywność i odporność na bardzo silne sygnały znajdujące się w sąsiednich zakresach. Dochodzi również problem anteny, która powinna zachowywać użyteczne właściwości w tak szerokim zakresie częstotliwości.

Technicznie można oczywiście zbudować odbiornik pracujący w takim zakresie, szczególnie przy wykorzystaniu współczesnych układów scalonych i SDR. Nie jest to jednak rozwiązanie dla przeciętnego użytkownika. SDR pozostaje przede wszystkim sprzętem dla pasjonatów, radioamatorów i elektroników, a nie praktycznym zamiennikiem zwykłego radia samochodowego czy domowego.

Kolejną poważną wadą byłaby konieczność wymiany dużej części istniejących odbiorników radiowych. Obecne radia samochodowe, domowe i przenośne są przystosowane przede wszystkim do zakresu 87,5–108 MHz i nie odbiorą nowych stacji pracujących poniżej 87,5 MHz czy powyżej 108 MHz. W przypadku samochodów jest to szczególnie istotne, ponieważ radio jest często integralną częścią systemu multimedialnego i jego wymiana może być kosztowna albo problematyczna. Powstałby więc długi okres współistnienia starego i nowego sprzętu oraz dodatkowe koszty po stronie użytkowników.

Trzeba również pamiętać, że wpisanie określonego zakresu do krajowej tablicy przeznaczeń częstotliwości nie oznacza, że całość jest fizycznie zajęta przez nadajniki. „Przeznaczenie” i rzeczywiste wykorzystanie widma to dwie różne rzeczy. Niektóre fragmenty mogą być wykorzystywane intensywnie, inne lokalnie, a jeszcze inne mogą mieć charakter rezerwowy. Nie oznacza to jednak, że można je dowolnie przeznaczyć na radiofonię, ponieważ istotne są prawa istniejących użytkowników oraz międzynarodowe uzgodnienia.

Do tego dochodzi kwestia ekonomiczna. Nawet gdyby udało się znaleźć dodatkowe częstotliwości, trzeba byłoby zbudować odpowiednią infrastrukturę nadawczą, a jednocześnie przekonać producentów do wprowadzenia nowych odbiorników i użytkowników do ich zakupu. Trudno też przewidzieć, czy przy obecnym rozwoju DAB+ i radia internetowego rynek potrzebowałby tak ogromnego rozszerzenia analogowej radiofonii FM.

Dlatego mam spore wątpliwości, czy z tej propozycji rzeczywiście coś wyjdzie. Nie dlatego, że technicznie nie da się nadawać FM na 65 czy 150 MHz, ale dlatego, że problemem jest przede wszystkim istniejące wykorzystanie widma, ochrona innych służb, międzynarodowa koordynacja, propagacja, infrastruktura oraz konieczność wymiany ogromnej liczby odbiorników. Sama możliwość techniczna nie oznacza jeszcze możliwości praktycznego i prawnego wdrożenia.

W efekcie pomysł wygląda interesująco na papierze, szczególnie ze względu na ogromną ilość dodatkowego widma, ale po uwzględnieniu wszystkich ograniczeń staje się przedsięwzięciem niezwykle skomplikowanym i kosztownym. Dlatego osobiście trudno mi sobie wyobrazić, aby w obecnych realiach doszło do rozszerzenia analogowego FM aż do 160 MHz.

Ale Ci się nudzi.