Forum Krótkofalarskie PKI

Hej,
Przyszła pora na nawijanie pierwszego ununa. Nie wiem czemu SWR zaczyna bardzo szybko rosnąć powyżej 25MHz.
Sytuację trochę poprawiło odwinięcie dwóch zwojów na wtórnym i dodanie kondensatorka 100pF.
Wykorzystałem rdzeń FT140-43 Amidon.
Na NanoVNA wygląda to tak:
https://drive.google.com/file/d/1M5sgkSSrV6k_cKbi8VoTmAjWTSZ4WzIQ/view?usp=sharing

Sam unun:
https://drive.google.com/file/d/1M9R6Mq2m8BUVp9HkN4fQf4QpR30eYKMt/view?usp=sharing

Dla testu, na drugim rdzeniu nawinąłem klasyka (2 razy 7, pierwsze dwa zwoje ze skręconego drutu, wiadomo).
Wynik generalnie taki sam.
Co robię źle? Macie jakieś sugestie? A może mam jakieś trefne rdzenie?

A opornik 2,5k dałeś na czas pomiarów?

1. KN5L zrobił to na 2 X FT114-43 a nie na FT140-43 i to może być główna przyczyna.
2. Zdjęcia są tak wykadrowane, żeby nie było widać co jest z czym połączone, i jak bardzo za długimi przewodami. Bo te co widać są za długie.

@SP3RAT - Dzięki, dałem.

@djbpm - Tylko, że na klasyku (z króciutkimi kabelkami), jak pisałem, mam ten sam objaw, powyżej 25MHz SWR strzela w górę, poza tym na forum była już wzmianka, że metoda KN5L działa też ma FT140-43. Na fotce chciałem pokazać jak jest nawinięte, stąd taki kadr. Wiem, że połączenia do kondziołka i cewek powinny być jak najkrótsze, ale takiego dużego efektu to chyba nie robi?

Rezystor widać na fotce na prawo od niebieskiego kondensatora. Podłączenie tego rezystora idzie od dołu trafa, później poza kadrem błądzi przez przedpokój, i łazienkę sąsiada, później zawraca klatką schodową i widać go na samej górze zdjęcia . Ten drut jest na pewno za długi. Doprowadzenia do trafa i do kondensatora też są długie. Jakby to było na 3 MHz to bym się nie czepiał ale problem widać przy 25 MHz a to już może tam wpływać. Czy tak bardzo, nie wiem, bo takich długich połączeń nie robię. Poza tym zawsze problemem może być też rezystor.
Pomiar niewiele mówi, Smith wygląda jakby był powykręcany przez długi nieskalibrowany fider łączący Nano z transformatorem. Nie wiem jak długi jest ten fider, bo go nie widać na zdjęciu, w związku z tym nie wiem czy to fider jest winny czy faktycznie trafo tak pracuje.

A rdzeń nie chiński ?
3 zwoje pierwotnego i 21 wtórnego?

@F4HPH: Nie, rdzeń kupiony u SP2FP, a nawinięty tak: https://www.kn5l.net/kn5lEfhwUnun/

@djbpm: Dzięki, poskracałem i jest poprawa, chociaż dalej nie jest tak płasko jak u KN5L.
https://drive.google.com/file/d/1MJ0kdRbOCt3RDz6LdwAcGPpfq8lfl8_G/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/1MLEyl5maBoY8fi1IFiIGXJxwrGW2Av3f/view?usp=sharing

Udało mi się wypłaszczyć trochę SWR. Zsunąłem ciaśniej uzwojenie wtórne, ostatnie 15 zwojów przed anteną.
https://drive.google.com/file/d/1MN5QunJm-fw36TvEjIwIS-T45V1osEhN/view?usp=sharing
Czy taka charakterystyka jest już akceptowalna?

A może tak to wykonaj . https://www.youtube.com/watch?v=L4aJFXTGcJA

Dzięki, widziałem ten filmik, to jest to, co nazywam "standardowym" ununem 49:1.
Pokusiłem się o KN5L, bo ma ponoć lepszą sprawność.
BTW: po co na tym filmiku skręca się uzwojenie pierwotne, a nie dolutowuje odczep po dwóch pierwszych zwojach?

Elektrycznie nie ma różnicy, natomiast praktycznie łatwiej i pewniej nawinąć te dwa zwoje podwójnie niż porządnie przylutować odczep.

Pozdrawiam
Paweł

Wygląda bardzo ok. Możesz wrzucić zdjęcie? Próbowałem nawijać w ten sposób na FT240-43 i górne pasma były tak złe jak miałeś na początku, i odpuściłem (może FT240-43 się nie nadaje, a FT140-43 jeszcze tak)

Tak, sprawność tych standardowych jest słaba, rzędu 75%. Ja robię w sposób standardowy ale na rdzeniu 2643251002 i sprawność wychodzi ponad 90%, zależy od pasma.
A co do skręcania uzwojeń pierwotnych to można zrobić na 3 sposoby:
- Osobne pierwotne nieskręcone
- Osobne pierwotne skręcone
- Odczep, w formie autotransformatora.
Najwyższą sprawność ma autotransformator, choć o dziwo nie do końca, na rdzeniu 2643251002 różnice są minimalne i raz lepsze jest osobne ze skręceniem a raz odczep, zależy od pasma.
Osobne pierwotne nieskręcone ma niższą sprawność zawsze ale nie dużo niższą, o ile pamiętam rzędu 3%. Osobne uzwojenie daje opcję separacji galwanicznej, ale jak się jej użyje to trzeba pamiętać o przeciwwadze, bo normalnie przeciwwagą jest oplot fidera. Jeżeli odseparujemy wtórne od pierwotnego to antena bez przeciwwagi wpiętej do wtórnego nie będzie działać.

Moim zdaniem zrobić odczep jest znacznie łatwiej.

Dzięki, bardzo ciekawe informacje.
Finalnie wygląda to tak (i czeka na powieszenie ):
https://drive.google.com/file/d/1MWe7kcxWFCuc3iddaxkUwLtjXBSb7ndc/view?usp=sharing

Całkiem fajny rezultat uzyskałeś. Choć wykres SWR jest fajny, prawdziwy test to pomiar strat w transformatorze.

Aby to zrobić zamiast łączyć rezystor do masy podłącz go na wejście S21 w nanoVNA. W ten sposób zmierzysz straty całego układu (trafo + rezystor). Aby obliczyć straty transformatora od zmierzonych wartości odejmij rezultat -10*log((R+50/50). R to dokładna zmierzona wartość użytego rezystora. Przy rezystorze 2450ohm ta wartość to -16.9897dB

Proponuję zrobić pomiar transformatora tak jak jest, a następnie odciąć połączenie do anteny ok 5mm od rdzenia i podłączyć rezystror aby miał końcówki nie dłuższe niż 1cm. Zobaczysz jak szczegóły wykonania wpływają na straty. Możesz też zoptymalizować uzwojenie pod kątem strat a nie SWR, bo antena nie będzie miała 2450ohm impedancji. Po pomiarach możesz spowrotem przylutować drut to terminala anteny. Osobiście puściłbym to połączenie prostopadle to uzwojenia tam gdzie jest obecnie zaczep do powieszenia.

Gdy będziesz stroił antenę, sprawdź najpierw wartość rzeczywistą na pasmach w rezonansie (X=0) pozwoli Ci to zweryfikować czy masz dobrą przekładnię do Twojej konfiguracji. Czasami trzeba dodać lub odjąć zwój aby poprawić rezultat. Na pewno będziesz musiał zrobić kompromis pomiędzy większymi i niższymi częśtotliwościami.


FT140-43 podgrzeje się o 40C gdy wydzielać się będą wnim straty na poziomie 3W. Przy sprawności 90% oznacza to moc wejściową na poziomie 33W sygnału ciągłego. Czyli pociągnie FT8 @ 35W ale już ok. 150W przy SSB.

Pamiętaj, że Twoja obudowa wytrzyma max 90C tak więc w lecie gdy temp jest ok 30C dodatkowe 40C da 70C na obudowie, która zacznie się odkształcać, oczywiście teraz w zimie możesz trochę przycinąć więcej.

Ostrzeżenie gdy wzrasta temperatura rdzenia zmniejsza się jego wydajność i rosną straty więc musisz obserwować SWR gdy przekraczasz powyższe parametry.

Powodzenia w strojeniu, zakładam że wiesz iż najpierw stroich długi promiennik na 40m, a później krótki na 80m nie ruszając długiego (już zestrojonego).

BTW masywna ta cewka, będzie ciągnąć antenę w dół.

GL 73
Marek

Dzięki za uwagi! Rozwiesiłem właśnie antenę i zestroiłem.
Tak, wiedziałem, żeby najpierw zrobić 40m... ,)
Efekty pupy nie urywają...
Po podpięciu NanoVNA po USB do kompa SWR poleciał trochę do góry na wszystkich pasmach, poza 80m, gdzie troszkę spadł (pewnie czeka mnie jeszcze choke balun).
Poniżej wyniki z NanoVNA Saver dla pasm od 80 do 10m:
https://drive.google.com/file/d/10eCKxnhNRKLMICO2qEafMGsfuSNiMJxh/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/1WpDiCciUtB96EtX1LfMXIUp_RHin0Bez/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/1Z3PhY2B0Yx6KMvDUR02Z8M1cfKZbABt-/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/1MKJ5CJdPPIFK6IYtLNNqkILnUbY73F3S/view?usp=sharing
https://drive.google.com/file/d/19XLkyJO5wY67pOd00mud7gMewiAMwKc7/view?usp=sharing

Pewnie rozwieszenie (podłe!) anteny też robi swoje. Mam malutką działkę i wyszło "kopnięte" inverted V z "połamanymi nóżkami" i pochylone w stronę końca anteny.

Dopisek: dzięki za szczegółowy opis pomiaru sprawności, na razie wykorzystałem cały zapas wolnego czasu, ale na pewno, prędzej czy później, za to się wezmę - dzięki!

Na którym paśmie Ci zależy najbardziej oprócz 80m?
Jak wysoko jest szczyt a jak końce (transformator)?
Jaka jest długa działka N-S i E-W?

Myślałem o dolnych 80, 40, 20 i fajnie byłoby mieć choć jedno z 15 lub 10 m jak otworzą się podczas aktywności słonecznej w najbliższych latach.
Działeczka jest 24m EW na 8m NS. Zabudowa szeregowa.
Póki co, antenę rozwiesiłem jak na szkicu (sorki za "artyzm" ,) ), wędka wyszła nieproporcjonalnie wysoka, faktycznie jest do wysokości dachu.
https://drive.google.com/file/d/1PNnlDmI1EmijMfuYZXtOnxT5fnao4nXu/view?usp=sharing

Myślałem o dolnych 80, 40, 20 i fajnie byłoby mieć choć jedno z 15 lub 10 m jak otworzą się podczas aktywności słonecznej w najbliższych latach.
Działeczka jest 24m EW na 8m NS. Zabudowa szeregowa.
Póki co, antenę rozwiesiłem jak na szkicu (sorki za "artyzm" ), wędka wyszła nieproporcjonalnie wysoka, faktycznie jest do wysokości dachu.
https://drive.google.com/file/d/1PNnlDmI1EmijMfuYZXtOnxT5fnao4nXu/view?usp=sharing

Czym kryte?
U kolegi w szeregówce widziałem - maszt tak z 2m do komina i od niego dipol jednym ramieniem do frontu, drugim na tył działki. Działa mu to. W przypadku efhw również można by spróbować podobnie przerzucić (tylko zasilić, powiedzmy, tam gdzie żywopłot).